Kur’an’da Erkek-Kadın Miras Payı

ChatGPT’ye Kur’an’ın orijinal metnini PDF olarak yükledim ve yalnızca bu metne bağlı kalarak sorularımı yanıtla dedim. Cevabı paylaşıyorum, daha önce de söylediğim gibi zaten açık seçik konular için uzun yazmaya gerek yok. Her şey açık ve ortada ama görmek isteyenler için:

Kur’an’a göre mirasta “erkeğe 2 pay, kadına 1 pay” kuralı var mı? Cevap:

Kur’an “erkeğe 2, kadına 1” diye genel bir kural koyar mı?

Kısa cevap:
➡️ Hayır, Kur’an’da böyle genel bir kural yoktur.
➡️ Bu ifade yalnızca belirli bir miras senaryosu için geçer.
➡️ Kur’an’da kadının erkekten fazla, eşit, yarım veya tek başına miras aldığı farklı durumlar vardır.

Şimdi ayet ayet bakalım.

1. Temel ilke: Kadın da erkek de mirasçıdır. – Nisâ 4:7

Arapça:

لِلرِّجَالِ نَصِيبٌ مِمَّا تَرَكَ الْوَالِدَانِ وَالْأَقْرَبُونَ
وَلِلنِّسَاءِ نَصِيبٌ مِمَّا تَرَكَ الْوَالِدَانِ وَالْأَقْرَبُونَ

Anlam (kelime sadakati korunarak):

Anne-babanın ve yakınların bıraktıklarından erkekler için bir pay vardır, kadınlar için de bir pay vardır -az veya çok, belirlenmiş bir pay.

📌 Burada: “kadın yarım alır” denmiyor, “erkek iki alır” denmiyor. İlke şu: cinsiyet mirası engellemez

2. Çok konuşulan ayet: “erkeğe iki, kadına bir” meselesi – (Nisâ 4:11)

Arapça (ilgili bölüm):

يُوصِيكُمُ اللَّهُ فِي أَوْلَادِكُمْ
لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْأُنثَيَيْنِ

Kelime kelime anlam: “Allah size çocuklarınız hakkında şunu vasiyet eder: Erkeğe, iki dişinin payı kadar.”

📌 KRİTİK NOKTA:
Bu hüküm:

❌ tüm miras durumları için değil

❌ tüm kadın-erkek ilişkileri için değil

✅ sadece “ölenin çocukları” varsa

✅ birden fazla kız ve en az bir erkek çocuk varsa geçerlidir

Yani bu genel kural değil, özel senaryodur.

3. Kadının erkekle eşit aldığı durum – Nisâ 4:11 (devamı – anne baba)

Arapça:

وَلِأَبَوَيْهِ لِكُلِّ وَاحِدٍ مِّنْهُمَا السُّدُسُ مِمَّا تَرَكَ إِن كَانَ لَهُ وَلَدٌ

Anlam:

Ölenin çocuğu varsa, anneye de babaya da altıda bir vardır.

📌 Burada:

• Anne = baba
• Kadın = erkek
• Tam eşit

4. Kadının erkekten fazla aldığı durum – Nisâ 4:11 (anne-baba durumu)

Arapça:

فَإِن لَّمْ يَكُن لَّهُ وَلَدٌ وَوَرِثَهُ أَبَوَاهُ فَلِأُمِّهِ الثُّلُثُ

Anlam:

Ölenin çocuğu yoksa ve yalnız anne-babası mirasçıysa anne üçte bir alır.

📌 Bu durumda:

Anne: 1/3

Baba: kalan (2/3 değil, borç ve vasiyet sonrası kalan)

➡️ Kadın, erkekten fazla alır.

5. Kadının tek başına yarım değil, yarıdan fazla aldığı durum – Nisâ 4:11

Arapça:

فَإِن كُنَّ نِسَاءً فَوْقَ اثْنَتَيْنِ فَلَهُنَّ ثُلُثَا مَا تَرَكَ

Anlam:

Eğer mirasçılar ikiden fazla kız ise terekenin üçte ikisi onlarındır.

📌 Erkek yok.
📌 Kadınlar toplam mirasın %66’sını alıyor.

6. Tek kız çocuğu varsa – Nisâ 4:11

Arapça:

وَإِن كَانَتْ وَاحِدَةً فَلَهَا النِّصْفُ

Anlam: Eğer bir tek kız varsa, yarısı onundur.

📌 Erkek yok.
📌 Kadın = %50

7. Eşler arası miras (duruma göre değişir) – Nisâ 4:12

• Kadının erkekten fazla aldığı durum vardır:
• Koca ölür, çocuk yoksa → eş (kadın) 1/4
• Kadın ölür, çocuk yoksa → koca 1/2
• Ama çocuk varsa:
• Kadın → 1/8
• Erkek → 1/4

📌 Burada da tek tip oran yok.

NET SONUÇ

Kur’an’ın orijinal metnine göre:

❌ “Miras erkeğe 2 pay, kadına 1 paydır” genel bir kural değildir.

✅ Bu oran sadece belirli bir çocuk mirası senaryosunda geçerlidir (Nisâ 4:11)

✅ Kur’an’da:

Kadının erkekle eşit, kadının daha fazla, kadının tek başına, kadının yarım miras aldığı farklı durumlar açıkça düzenlenmiştir

📌 Kur’an cinsiyet oranı koymaz, durum oranı koyar.

Miras erkeğe 2 pay, kadına 1 paydır senaryosunda tarif edilen aile modelinde:

Erkek: Nafakadan sorumlu, ailenin geçimini sağlamakla yükümlü, kadının malı üzerinde hak sahibi değil

Kadın: Kendi malını harcamak zorunda değil, mirası kişisel mülkiyet, nafaka yükümlülüğü yok

Bu yüzden pay = harcama yükümlülüğüyle birlikte düşünülüyor.

Kur’an bu yüzden: “erkek iki alır çünkü üstündür” demez. “çocuklarınız hakkında” diyerek durumu sınırlar.

Bugünden bakınca ne söylenebilir? Kur’an şunu yapıyor:

• Kadını miras öznesi yapıyor (devrim bu)
• Oranı duruma bağlı kılıyor
• “mutlak erkek üstünlüğü” fikrini metnin kendisiyle çökertiyor

Ama şunu yapmıyor:

• “her çağda oranlar aynıdır” demiyor
• “adalet her zaman matematiksel eşitliktir” demiyor.